Lente (maart tot mei): voorbereiding en vroeg voordeel
De lente is het seizoen van voorbereiding. Het koelseizoen komt eraan en dit is het moment om je airco klaar te maken. Als je nog geen airco hebt, is dit ook het slimste moment om er een te kopen.
Lente checklist
- Filters reinigen: na een winter stilstand zitten de filters vol stof. Zuig ze af en was ze onder lauw water. Laat volledig drogen voordat je ze terugplaatst.
- Buitenunit inspecteren: verwijder bladeren, takken en vuil die zich in de herfst en winter hebben opgehoopt. Controleer of er minimaal 30 cm vrije ruimte rondom is.
- Testdraai: zet de airco 30 minuten aan op koelmodus. Controleer of hij normaal opstart, koelt en geen vreemde geluiden maakt.
- Professioneel onderhoud plannen: boek je jaarlijkse servicebeurt in april of mei. Installateurs zijn dan minder druk en de wachttijden korter dan in juni of juli.
- Afstandsbediening checken: vervang de batterijen als de afstandsbediening traag reageert. Controleer of de WiFi-verbinding (als aanwezig) nog werkt.
Zomer (juni tot augustus): koelen zonder verspilling
De zomer is het intensiefste seizoen voor je airco. Met de juiste instellingen bespaar je tientallen euro's per maand zonder comfort in te leveren.
Optimale temperatuurinstellingen
De ideale binnentemperatuur ligt tussen 24 en 26 graden Celsius. Dat voelt misschien warm als je net binnenkomt uit de hitte, maar je lichaam past zich snel aan. Het belangrijkste: stel de airco maximaal 6 tot 8 graden lager dan de buitentemperatuur in.
- Buiten 32 graden: stel binnen in op 24 tot 26 graden.
- Buiten 36 graden: stel binnen in op 26 tot 28 graden.
- Buiten 40 graden: stel binnen in op 28 tot 30 graden (ja, 30 graden voelt verkoelend als het buiten 40 is).
Energiebesparende trucjes voor de zomer
- Gebruik de nachtmodus: de meeste airco's hebben een slaapstand die de temperatuur geleidelijk verhoogt (1 tot 2 graden over 6 uur). Dit bespaart energie en voorkomt dat je wakker wordt van de kou.
- Sluit ramen en deuren: het klinkt vanzelfsprekend, maar het is de meest voorkomende fout. Een open raam maakt je airco tot 40% minder efficient.
- Gebruik de timer: laat de airco 30 minuten voor je thuiskomt starten (via de app of timer). Zo hoeft hij niet op volle kracht het hele huis af te koelen.
- Zonwering gebruiken: gordijnen, screens of rolluiken aan de buitenzijde verminderen de warmtelast met 30 tot 50%. Je airco hoeft minder hard te werken.
- Ventilator combineren: een plafondventilator op lage stand verdeelt de koele lucht beter door de ruimte. Je kunt de airco 2 graden hoger instellen bij hetzelfde comfortgevoel.
- Ontvochtigen: op broeierige dagen met hoge luchtvochtigheid kan de ontvochtfunctie (dry mode) al voldoende comfort geven zonder echt te koelen. Dit verbruikt minder stroom.
Herfst (september tot november): transitie en afsluiting
De herfst is een overgangseizoen. Begin september draai je nog op koelmodus, in november schakel je over naar verwarmen (als je airco dat kan). Dit is ook het moment voor seizoensonderhoud.
Herfst checklist
- Einde-seizoen schoonmaak: reinig de filters grondig na het koelseizoen. Bij een split-unit: laat de airco 2 uur draaien op ventilatiemodus (fan only) om de warmtewisselaar te drogen. Dit voorkomt schimmelvorming.
- Condensafvoer controleren: bladeren en vuil kunnen de afvoer van de buitenunit blokkeren. Maak deze vrij.
- Overschakelen naar verwarmen: test de verwarmingsmodus op een milde dag. Controleer of de airco warm blaast en of de buitenunit geen vreemde geluiden maakt.
- Aanschaffen overwegen: het naseizoen (september tot november) is de goedkoopste periode om een airco te kopen. Installateurs hebben capaciteit, dealers willen voorraad kwijt en je profiteert van kortingen tot 20%.
In de herfst is een split-unit als warmtepomp bijzonder efficient. Bij buitentemperaturen van 5 tot 15 graden levert de airco 3 tot 5 kWh warmte per 1 kWh stroom (SCOP 3 tot 5). Dat is aanzienlijk goedkoper dan de cv-ketel, vooral als je een ruimte snel wilt opwarmen die de rest van het huis niet nodig heeft (bijvoorbeeld een thuiswerkplek).
Winter (december tot februari): verwarmen als warmtepomp
Hier wordt het interessant. Een split-unit airco met warmtepompfunctie kan een serieuze besparing opleveren op je gasrekening. Maar er zijn spelregels.
Hoe werkt verwarmen met een airco?
Bij verwarmen keert de airco het koelproces om. De buitenunit haalt warmte uit de buitenlucht (ja, zelfs bij vriestemperaturen zit er nog warmte in de lucht) en de binnenunit blaast die warmte de kamer in. Dit heet een lucht-lucht warmtepomp.
De efficientie hangt af van de buitentemperatuur. Hoe kouder het buiten is, hoe harder de airco moet werken en hoe lager de COP (Coefficient of Performance). Globaal:
| Buitentemperatuur | COP (typisch) | Efficientie vs elektrische kachel | Advies |
|---|---|---|---|
| 10 tot 15 graden | 4,5 tot 5,5 | 4,5 tot 5,5x zuiniger | Ideaal, gebruik airco als primaire verwarming |
| 5 tot 10 graden | 3,5 tot 4,5 | 3,5 tot 4,5x zuiniger | Zeer efficient, airco als primaire bron |
| 0 tot 5 graden | 2,5 tot 3,5 | 2,5 tot 3,5x zuiniger | Nog steeds efficient, gebruik als aanvulling |
| -5 tot 0 graden | 1,8 tot 2,5 | 1,8 tot 2,5x zuiniger | Combineer met cv-ketel |
| Onder -5 graden | 1,2 tot 1,8 | Beperkt voordeel | Cv-ketel als primaire bron, airco uit |
De ontdooicyclus
Bij temperaturen rond en onder het vriespunt vormt zich ijs op de buitenunit. De airco schakelt dan periodiek om naar een ontdooicyclus (defrost): hij draait kort in koelmodus om de buitenunit te verwarmen en het ijs te smelten. Tijdens het ontdooien (2 tot 10 minuten) blaast de binnenunit geen warme lucht. Dit is normaal gedrag en geen storing.
Bij budget split-units kan het ontdooien frequent voorkomen bij temperaturen rond 0 tot 3 graden (het "natte" vriespunt waar de meeste ijsvorming optreedt). Premium modellen met geavanceerde ontdooilogica (zoals Daikin en Mitsubishi) minimaliseren deze onderbrekingen.
Winter instellingen
- Temperatuur: stel 20 tot 22 graden in. Niet hoger, dat is verspilling.
- Ventilatorstand: lage of automatische stand. Hoge stand geeft een tochtgevoel.
- Luchtrichting: naar beneden richten. Warme lucht stijgt vanzelf op, dus je wilt het van boven naar beneden verdelen.
- Combineer met cv: gebruik de airco om een specifieke ruimte (woonkamer, kantoor) op te warmen. Laat de cv het huis op basistemperatuur (16 tot 18 graden) houden.
- Nachtmodus: de airco kan 's nachts 2 graden zakken zonder comfortverlies. Dit bespaart 10 tot 15% energie over de nacht.
Energiebesparende tips voor het hele jaar
Ongeacht het seizoen zijn er universele bespaartips die je honderden euro's per jaar kunnen schelen:
- Gebruik de ECO-modus als je airco die heeft. Deze beperkt het maximale vermogen van de compressor met 20 tot 30%, wat significant scheelt bij langdurig gebruik.
- Programmeer schema's: laat de airco niet de hele dag draaien voor een leeg huis. Gebruik de timer of app om hem 30 minuten voor thuiskomst te starten.
- Houd deuren dicht van de ruimte die je koelt of verwarmt. Elke open deur laat 20 tot 30% van de geconditioneerde lucht ontsnappen.
- Isoleer je woning: zelfs simpele maatregelen (tochtstrips, dikkere gordijnen, radiatorfolie) verminderen de warmtelast in de zomer en het warmteverlies in de winter. Je airco draait minder, en dat scheelt direct in de stroomrekening.
- Reinig de filters maandelijks bij regelmatig gebruik. Vuile filters verhogen het verbruik met 5 tot 15%.
- Kies invertertechnologie: een inverter-airco regelt het vermogen geleidelijk in plaats van aan/uit te schakelen. Dit scheelt 20 tot 40% energie over een seizoen. Alle huidige split-units van de grote merken zijn inverter-modellen.
Wanneer een airco kopen? De seizoenskalender
| Periode | Prijs | Wachttijd | Voordeel |
|---|---|---|---|
| Sep tot feb (naseizoen) | Laagst (10 tot 20% korting) | 1 tot 2 weken | Beste prijs, snelle installatie |
| Mrt tot mei (voorseizoen) | Gemiddeld | 2 tot 3 weken | Goed moment, klaar voor de zomer |
| Jun tot aug (hoogseizoen) | Hoogst (volle prijs) | 4 tot 8 weken | Lange wachttijden, geen korting |
Samenvatting per seizoen
| Seizoen | Modus | Temperatuur | Belangrijkste actie |
|---|---|---|---|
| Lente | Voorbereiding | Nog niet nodig | Filters reinigen, testdraai, onderhoud plannen |
| Zomer | Koelen | 24 tot 26 graden | Niet te koud instellen, nachtmodus, filters 2-wekelijks |
| Herfst | Transitie | 20 tot 22 graden (verw.) | Schoonmaken na zomer, overschakelen naar verwarmen |
| Winter | Verwarmen | 20 tot 22 graden | Hybride met cv-ketel, luchtrichting naar beneden |