Het fundamentele verschil
Een ventilator verplaatst lucht. Dat is alles. Hij verlaagt niet de temperatuur in je kamer, maar de luchtstroom over je huid versnelt de verdamping van zweet, waardoor je je koeler voelt. Het effect is vergelijkbaar met 3 tot 4 graden verschil. Maar als je de kamer verlaat, is het er nog steeds even warm.
Een airco daarentegen verlaagt daadwerkelijk de temperatuur. Hij haalt warmte uit de binnenlucht en voert die af naar buiten. Een goed ingestelde airco houdt je kamer op een constante 22 tot 24 graden, ongeacht of het buiten 30 of 40 graden is.
Dat verschil is fundamenteel. Een ventilator is een pleister, een airco is een oplossing. Maar een pleister is soms precies wat je nodig hebt.
De grote vergelijking: 7 criteria
| Criterium | Ventilator | Mobiele airco | Split-unit |
|---|---|---|---|
| Aanschafprijs | 20,- tot 150,- | 219,- tot 700,- | 800,- tot 1.500,- |
| Installatiekosten | Geen | Geen | 400,- tot 800,- |
| Koeleffect | 3 tot 4 graden gevoel | 5 tot 8 graden echt | 10+ graden echt |
| Geluid | 30 tot 55 dB | 50 tot 65 dB | 19 tot 24 dB (binnen) |
| Energieverbruik | 30 tot 75 Watt | 800 tot 1.200 Watt | 500 tot 900 Watt |
| Jaarlijkse stroomkosten | 5,- tot 15,- | 80,- tot 150,- | 45,- tot 75,- |
| Kan verwarmen | Nee | Soms | Ja (warmtepompfunctie) |
Wanneer is een ventilator voldoende?
Een ventilator is een prima keuze als je aan meerdere van deze voorwaarden voldoet:
- Je woning warmt niet extreem op (geen plat dak, geen dakraam op het zuiden, niet onder een ongesoleerde zolder).
- De hittegolven duren bij jou zelden langer dan een week.
- Je wilt alleen verkoeling in de avond of nacht, wanneer de buitentemperatuur zakt.
- Je budget is beperkt en je wilt niet investeren in een vast systeem.
- Je woont op kamers, in een huurwoning waar je niets mag installeren, of verhuist binnenkort.
Een goede staande ventilator of torenventilator (50,- tot 100,-) kan in combinatie met goed ventileren (ramen open 's nachts, dicht overdag, gordijnen dicht op het zuiden) al een groot verschil maken.
Wanneer heb je echt een airco nodig?
Een airco wordt bijna onmisbaar als een of meer van deze situaties op jou van toepassing zijn:
- Je werkt thuis en moet productief zijn bij 30+ graden. Concentratie daalt meetbaar boven 26 graden.
- Je slaapt slecht bij warmte. De ideale slaaptemperatuur is 16 tot 18 graden. Een ventilator brengt dat zelden.
- Je hebt een woning met warmte-ophoping: bovenste verdieping, plat dak, grote ramen op het zuiden, slechte isolatie.
- Er zijn kwetsbare bewoners: baby's, ouderen of huisdieren die slecht tegen hitte kunnen.
- Je wilt ook verwarmen. Veel split-units hebben een warmtepompfunctie die efficienter verwarmt dan een cv-ketel, vooral in het voor- en najaar.
Gezondheid: feiten en fabels
"Airco is ongezond." Dat hoor je vaak, maar het is genuanceerder dan dat.
Een slecht onderhouden airco kan inderdaad problemen veroorzaken. Als je de filters niet regelmatig schoonmaakt (elke 2 tot 4 weken in de zomer), kan er schimmel en bacteriegroei optreden die luchtwegklachten veroorzaakt. Maar dat geldt ook voor een niet-schoongemaakte ventilator die stof rondwaait.
Een goed onderhouden airco met schone filters verbetert de luchtkwaliteit juist. Moderne split-units hebben actieve luchtfilters die pollen, stof en allergenen uit de lucht halen. Voor mensen met hooikoorts of astma kan een airco een verbetering zijn ten opzichte van open ramen.
Het belangrijkste: stel je airco niet te koud in. Een verschil van meer dan 7 graden met de buitentemperatuur kan leiden tot spierspanning en verkoudheidsklachten. Zet hem op 24 tot 25 graden als het buiten 32 is, niet op 18.
Slim combineren: het beste van twee werelden
Het hoeft niet of-of te zijn. Veel mensen combineren beide oplossingen:
- Airco in de woonkamer, ventilator in de slaapkamer. Overdag koel je de woonkamer actief, 's nachts volstaat een ventilator als de temperatuur zakt.
- Ventilator als ondersteuning. Zet je airco op 25 graden en gebruik een ventilator om de koele lucht beter te verspreiden. Zo hoeft de airco minder hard te werken en bespaar je energie.
- Ventilator als tussenstap. Begin met een goede ventilator. Merk je na een zomer dat het niet genoeg is? Dan weet je precies wat je nodig hebt en kun je gericht een airco kiezen.